Make your own free website on Tripod.com

Nieuwpoort.

Nieuwpoort , gemeente en stad in BelgiŽ, prov. West-Vlaanderen, arr. Veurne, 31 km2, met 10!000 inw.
Het ligt aan de Noordzee (Westkust), deels in de Zeepolders, in de Westhoek, aan de samenvloeiing van de IJzer en de Kanalen van Nieuwpoort naar Duinkerke en van Plassendale naar Nieuwpoort en aan de estuariummonding van de IJzer in de Noordzee.

Vanaf de visserskaai begeeft u zich naar de achterhaven of Ganzepoort, waar u eventjes de Deswartelaan volgt om dan achtereenvolgens de Veurnesluis, de Veurneambacht en de Ieperbrug over te gaan. Vanaf hier volgt u de zeshoekige borden van W5 die u naar rechts leiden.
Weldra zult u merken dat u tussen twee waterlopen in wandelt. Links duikt plots de Kreek van Nieuwendamme op en aan uw rechterhand stroomt de IJzer langzaam naar zee. Zo voert de weg u naar het twaalf en een halve hectare groot waterspaarbekken (1969), waar u bij mooi weer heel wat watersportliefhebbers in volle actie over de waterplas kan zien laveren (zeilen, roeien en plankzeilen). Rechts voor u ontwaart u tussen de populieren de rijzige naaldspits van de neogotische Sint-Joriskerk van het gelijknamige polderdorpje.

Sint-Joris: bij de inpoldering van het door de derde Duinkerkse transgressie overstroomde gebied werd in 1130 vanuit Wulpen, Ramskapelle gesticht. Vanuit Ramskapelle werd vanaf 1190 de drooglegging van de polders doorgezet en zo ontstond Sint-Joris in 1240.
Om destijds Veurne te beschermen tegen de aanvallen van de Geuzen die Oostende bezet hielden, werden tussen 1584 en 1591 langs de IJzer en de Ieperlee een reeks forten gebouwd, waaronder het fort van Nieuwendamme dat we straks zullen passeren. Tijdens de eerste wereldoorlog werd dit fort door de Duitse eenheden omgebouwd tot een vooruitgeschoven post in de overstroomde IJzervlakte.
Sint-Joris werd toen volledig verwoest. Na de oorlog werd het weliswaar niet op dezelfde plek, maar dichter bij Nieuwpoort heropgebouwd.

U blijft de zeshoekige bordjes van W5 volgen voorbij de kerk van Nieuwendamme en de plaats waar eertijds de mechanische steenbakkerij (1897-1980) van Nieuwpoort gevestigd was. Daarna gaat u eventjes linksaf om vervolgens rechts de brug over te gaan van de imposante Sint-Jorissluis (1975), die het mogelijk maakt schepen tot drieduizend vijftig ton probleemloos te versassen. Bijna aan het einde van brug leidt het zeshoekige bordje van W5 u naar rechts, de Nieuwendammeweg in en zo wandelt u opnieuw langs het spaarbekken. Hier kan u zelfs een verhard pad nemen vlak langs het water, maar let goed op, want honderd meter voor de bocht naar rechts moet u wel de weg oversteken en links de Polderdijk nemen, die zich een weg door het uitgestrekte polderlandschap baant.

Ook in deze streek speelden de monniken van de Ter Duinenabdij van Koksijde een grote rol bij de droogmaking van de polders en hadden ze meerdere uithoven. Het landschap wordt hier trouwens nog altijd gedomineerd door geÔsoleerde hoeven, zoals het Sint-Jorishof, de Rode Poort, de Koude Schuur, tussen uitgestrekte velden waarop hoofdzakelijk suikerbiet, wintertarwe en zomergerst worden geteeld, en weilanden met grazende runderen.

U wandelt intussen opnieuw langs de Kreek van Nieuwendamme en bij het eerste huisje gaat u linksaf. Wat verder rechts staan te midden van de velden de ruÔnes van het Fort van Nieuwendamme. Even later wandelt u over een sas en geniet u nog maar eens van de mooie vergezichten, enkel de sloten omspannen als linten de uitgestrekte weiden. Bekoord door al dat moois bereikt u even de drukke weg (en plots wordt uw aanpassingsvermogen op de proef gesteld) langs het kanaal Nieuwpoort-Plassendale. U volgt de weg naar rechts en na een poosje betreedt u het grondgebied van Middelkerke. Hier is het opletten geblazen voor het verkeer, want er is niets voorzien voor de eenzame wandelaar. Bij het cafť de Rattevalle (rechts) steekt u de weg over en via de Rattevallebrug (kleine draaibrug) bereikt u de overkant van het kanaal, waar zich het gelijknamige cafť-eethuis bevindt. Over de Rattevallebrug gaat u naar links en volgt u het jaagpad langs het kanaal Nieuwpoort-Plassendale.
Dit graspad, dat tussen het kanaal en het Nieuw-Bedelf in loopt en geflankeerd wordt door een lange bomenrij, voert u nu langs de uitgestrekte weilanden van Lombardzijde. De bunkers die er her en der verspreidt liggen dateren uit de tweede wereldoorlog en herinneren ons eraan dat hier een afweerbatterij was gevestigd op de vliegroute naar het Ruhrgebied. Op het einde van het jaagpad zal u ongetwijfeld vissers aantreffen, die hier in hun vrije uurtjes komen hengelen.
Tenslotte gaat het grasveld over in een asfaltweg en bereikt u de Boterdijk. Steeds rechtdoor stappend komt u weer bij de Ganzepoot, waar u rechtsaf en vervolgens links rond het Albert I monument heen, weer bij de kaai belandt.

Nieuwpoort, gemeente en stad in BelgiŽ, prov. West-Vlaanderen, arr. Veurne, 31 km2, met 10!000 inw.
Het ligt aan de Noordzee (Westkust), deels in de Zeepolders, in de Westhoek, aan de samenvloeiing van de IJzer en de Kanalen van Nieuwpoort naar Duinkerke en van Plassendale naar Nieuwpoort en aan de estuariummonding van de IJzer in de Noordzee.
1. Functies
Nieuwpoort is een kleinstedelijk verzorgingscentrum (onderwijsinstellingen, winkels) met enige industrie (metaalwaren, bouwmaterialen, visverwerking; industrieterrein). Het is de derde Belgische vissershaven (met vismijn). Ontziltingsinstallatie voor zeewater. Van de werkbevolking (1991) is 4,8% werkzaam in de landbouw, 15,2% in de industrie en 66,2% in de dienstensector en 13,7% bedrijf onbekend. Als badplaats (met 9,8% van het totale aantal overnachtingen aan de Belgische kust in 1988) bezit Nieuwpoort o.m. de in 1980 in gebruik genomen jachthaven Novus Portus, de grootste van het land, en het waterspaarbekken van de IJzer (watersport). Natuurreservaat De IJzermonding, met bijzondere trekvogels, slikken, schorren en mariene sedimentatie- en erosieverschijnselen.
2. Stadsbeeld
De laat-gotische O.-L.-Vrouwhallenkerk (15de eeuw) werd na verwoesting in de Eerste Wereldoorlog volgens de oorspronkelijke plannen wederopgebouwd; in de toren (die niet aan de kerk, maar aan de stad toebehoort) bevindt zich een beiaard. RuÔne van de toren van de voormalige St.-Laurentiuskerk (1281, verwoest in 1383). Wederopgebouwde gotische graanhalle met belfort (15de eeuw). Verscheidene monumenten ter nagedachtenis aan de gesneuvelden van de Eerste Wereldoorlog, o.m. het IJzermonument en het Koning-Albertmonument (met ruiterstandbeeld door K. Aubroeck), alwaar jaarlijks huldebetoon op de eerste zondag van augustus. Museum voor geschiedenis en volkskunde; Oorlogsmuseum 1940Ė1944; museum van vogels en schaaldieren; landbouwmuseum. In het noordoosten van de stad bevinden zich de zes historische sluizen die het waterpeil in het IJzergebied regelen.
3. Geschiedenis
Na de overstromingen in het begin van de 11de eeuw werden lange zeewerende dijken gebouwd, gevolgd door inpolderingen. Aan de rand van het aldus gewonnen land liet graaf Filips van de Elzas nieuwe steden resp. havens oprichten, o.m. Nieuwpoort (Neoportus, Novum oppidum, Novus Portus). In 1163 kreeg Nieuwpoort zijn stadskeure en werd het ommuurd. De stad bereikte haar hoogste bloei in de 15de eeuw. Wegens zijn strategische ligging werd Nieuwpoort herhaaldelijk belegerd en verwoest. De stadsmuren werden in 1857 gesloopt. De plaats speelde een kapitale rol bij de inundatie van de IJzervlakte in de Eerste Wereldoorlog: in de nacht van 28 op 29 oktober 1914 werden de sluizen van de Noordvaart geopend en moest het Duitse leger terugtrekken. Tijdens deze oorlog werd Nieuwpoort vrijwel geheel vernietigd en na 1918 heropgebouwd. In 1949 nam het delen van Oostduinkerke, Ramskapelle, Westende en Lombardsijde op, in 1971 de plaatsen Sint-Joris [aardrijkskunde]1 en Ramskapelle en in 1977 een deel van Westende (militair kamp van Lombardsijde).

IJzer of Yser, rivier in Frankrijk en BelgiŽ (prov. West-Vlaanderen), ca. 75 km lang, waarvan ca. 45 km in BelgiŽ; stroomgebied: 895 km2, waarvan 520 km2 in BelgiŽ; bevaarbaar van Roesbrugge-Haringe af (voor schepen tot 300 t).
De rivier ontspringt in Frans Vlaanderen, op 30 tot 35 m hoogte, uit verscheidene bronnen op het grondgebied van de gemeenten Broksele, Lederzele en Buisscheure, bereikt de Belgische grens te Roesbrugge-Haringe en mondt te Nieuwpoort via het IJzerestuarium in de Noordzee uit. Zijrivieren zijn: de Peene, Sale en Ey Becque in Frankrijk, de Ieperlee en Kemmelbeek in BelgiŽ. De rivier ontvangt de Kanalen van Lo en van Ieper naar de IJzer en het Handzamekanaal. Te Nieuwpoort vloeit ze met de Kanalen Plassendale-Nieuwpoort en Nieuwpoort-Duinkerke en met drie afvoerkanalen uit de Westelijke Zeepolders, m.n. de Kreek van Nieuwendamme, de Veurne-Ambacht Vaart en het Nieuw Bedelf, op ťťn punt (zes sluizen) samen; hier begint het IJzerestuarium (ca. 3,4 km lang). Een deel van het estuarium behoort tot het natuurreservaat De IJzermonding..

estuarium (Lat. aestuarium, v. aestus = branding) (mv. estuaria of estuariŽn) of trechtermond, een door getijdestromen verbrede, trechtervormige, open riviermond. Estuaria hebben bijv. de Elbe, Weser, Theems en Schelde. Het estuarium van de Schelde dringt door tot in BelgiŽ (getijverschil te Antwerpen gemiddeld 4, 85 m). In BelgiŽ is ook de monding van de IJzer een estuarium.